ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ικανότητα αντίληψης του χώρου αναφέρεται στις ιδιαίτερες εκείνες ικανότητες που επιτρέπουν στο άτομο να αντιλαμβάνεται, να οργανώνει και να χειρίζεται τόσο τη θέση που έχει το ίδιο όσο και τη θέση που έχουν τα διάφορα αντικείμενα στο χώρο. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την διαδικασία έχει η ικανότητα του ατόμου να μπορεί να προσανατολίζεται στο χώρο και να αντιλαμβάνεται τις σχέσεις που έχουν τα διάφορα αντικείμενα στο χώρο στον οποίο βρίσκονται. Το Τεστ Αντίληψης Χώρου (ΤΑΧ) είναι ένα τεστ που έχει κατασκευαστεί για να μετρά την ικανότητα του ατόμου να κατανοεί σχέσεις χώρου. Πιο συγκεκριμένα, το ΤΑΧ αποτελείται από τρία (3) μέρη:

Μελετά την ικανότητα του ατόμου να κάνει νοερές περιστροφές αντικειμένων στον χώρο.

Αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται διάφορα τρισδιάστατα σχήματα από διαφορετική οπτική γωνία.

Αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται και να επεξεργάζεται νοερά, πολύπλοκα τρισδιάστατα σχέδια.

ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Το ΤΑΧ παρουσιάζει ικανοποιητικούς ψυχομετρικούς δείκτες τόσο ως προς την εγκυρότητα όσο και ως προς την αξιοπιστία του. Αναφορικά με την εγκυρότητά του, το ΤΑΧ παρουσιάζει συγκλίνουσα και αποκλίνουσα εγκυρότητα καθώς συσχετίζεται σε ικανοποιητικό βαθμό με γνωστικά τεστ που μετρούν παρόμοιες έννοιες, όπως το τεστ προοδευτικών μητρών του Raven, το οποίο αποτελεί ένα εργαλείο αξιολόγησης της γενικής νοητικής ικανότητας, ενώ ταυτόχρονα δεν σχετίζεται με έννοιες που μετρούν διαφορετικές γνωστικές ικανότητες, όπως για παράδειγμα, το τεστ αφαιρετικού συλλογισμού.
Επίσης, ερευνητικά δεδομένα τεκμηριώνουν τη συγχρονική εγκυρότητα του ΤΑΧ, καθώς αυτό συσχετίζεται σε ικανοποιητικό βαθμό με άλλα τεστ που επίσης μετρούν χωρική αντίληψη. Επιπρόσθετα, όπως έχουν δείξει πολλές έρευνες, η αντίληψη χώρου σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη γενική νοητική ικανότητα του ατόμου. Έτσι, το ΤΑΧ μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για την αξιολόγηση των ειδικών ικανοτήτων που έχουν σχέση με την αντίληψη του χώρου, αλλά και ως ένα κριτήριο αξιολόγησης της γενικής νοητικής ικανότητας του ατόμου.

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ & ΟΦΕΛΗ

Η χωρο-αντιληπτική ικανότητα έχει μεγάλη πρακτική σημασία. Από τη μία, είναι χρήσιμη για μία σειρά από επαγγέλματα τα οποία απαιτούν την κατανόηση αλλά και τον χειρισμό τρισδιάστατων αντικειμένων στο χώρο, όπως πολιτικοί μηχανικοί, αρχιτέκτονες, μηχανικοί, σχεδιαστές, κλπ. Από την άλλη, αυτή η ικανότητα είναι σημαντική και χρήσιμη ακόμη και στις καθημερινές δραστηριότητες ενός ατόμου, καθώς σχετίζεται με μία σειρά από δεξιότητες, όπως ο προσανατολισμός στο χώρο (π.χ. να μπορεί να διαβάζει χάρτες, να προσανατολίζεται σε ένα άγνωστο περιβάλλον), αλλά και πιο καθημερινά πράγματα, όπως για παράδειγμα, να μετακινεί αντικείμενα στο χώρο, να τοποθετεί με επιτυχία πολλά αντικείμενα σε ένα ντουλάπι, κ.ά.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του ΤΑΧ είναι το γεγονός ότι έχει κατασκευαστεί από την αρχή στην ελληνική γλώσσα. Επίσης, το ΤΑΧ είναι το μοναδικό εργαλείο στην ελληνική γλώσσα (και από τα πολύ λίγα σε διεθνές επίπεδο), όπου θεωρεί την αντίληψη χώρου ως μία πολυδιάστατη έννοια και την μετρά με αυτό τον τρόπο, σε αντίθεση με τα περισσότερα τεστ, τα οποία μετρούν την αντίληψη χώρου ως μία μονοδιάστατη έννοια, και κατά συνέπεια την μετρούν αποσπασματικά. Ένα επιπρόσθετο συγκριτικό πλεονέκτημα του ΤΑΧ σε σχέση με τα υπόλοιπα τεστ αντίληψης χώρου είναι το γεγονός ότι έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί με βάση την πιο μοντέρνα ψυχομετρική τεχνική ανάπτυξης ψυχομετρικών εργαλείων: τη θεωρία απόκρισης του στοιχείου (item response theory).
Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι το ΤΑΧ εκτός από νόρμες γενικού πληθυσμού διαθέτει και ειδικές νόρμες για εργαζομένους διαφόρων επαγγελματικών χώρων και εργασιακών θέσεων (π.χ. πωλητών, ανώτερων στελεχών, στρατιωτικών, κ.ά.), επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τη χρήση της ανάλογα το εργασιακό περιβάλλον στο οποίο χρησιμοποιείται. Τέλος, το γεγονός ότι η χορήγηση, η βαθμολόγηση αλλά και η αξιολόγηση του ΤΑΧ γίνεται με ηλεκτρονικό τρόπο (computerized), επιτρέπει στους χρήστες να έχουν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, και χωρίς την παρέμβαση του ανθρώπινου παράγοντα, έγκυρα και ακριβή αποτελέσματα.